«Το μόνο ανθρώπινο θαύμα που αναγνωρίζω είναι η ανθρώπινη καλοσύνη»
— Ludwig van Beethoven
Με όχημα το μαύρο χιούμορ και τη σάτιρα ο Ιταλός συγγραφέας Giuseppe Massa παρουσιάζει μια βαθιά ανθρώπινη, πολιτική αλληγορία για τη μνήμη, την απώλεια και την απουσία της καλοσύνης. «Το Θαύμα» του, γραμμένο σε μια εποχή διαρκών μετακινήσεων όπου η κάθε κοινωνία αντιμετωπίζει τον μετανάστη υποτιμητικά, ο συγγραφέας μάς καλεί να αναζητήσουμε εκ νέου το μοναδικό θαύμα που εξακολουθεί να έχει σημασία — την ανθρώπινη καλοσύνη.
Πρόσφυγας, εκτοπισμένος, με τη θέλησή του ή από εξαναγκασμό, ο νεκρός που ξέβρασε η θάλασσα βρίσκεται στο επίκεντρο του έργου και των δύο «ηρώων» του. Δύο νεκροθάφτες καλούνται να συμφωνήσουν στον «καταλληλότερο» τρόπο να απαλλαγούν από το νεκρό σώμα του ναυαγού. Μέσα από τις σκέψεις, τις πράξεις και τις επιλογές τους, αλλά και από την μεταξύ τους υποκριτική σχέση, αναδύονται έννοιες όπως η ενσυναίσθηση, η αλληλεγγύη και η ανθρωπιά, απέναντι στην αποξένωση και τη σκληρότητα.
Η σκηνοθέτης Νικολέτα Φιλόσογλου, που υπογράφει και τη δραματουργική επεξεργασία, μέσα από αλλεπάλληλα κωμικοτραγικά γεγονότα αναδεικνύει όλες τις αποχρώσεις του έργου, μένοντας πιστή στο σουρεαλιστικό, γκροτέσκο ύφος του. Πλαισιωμένη από μια ομάδα ταλαντούχων καλλιτεχνών και έχοντας το εξαιρετικό δίδυμο των Θανάση Δήμου και Παναγιώτη Παναγόπουλου επί σκηνής, μέσα σε έναν καταιγισμό από διαρκείς παράλογες αντιθέσεις, παραδίδει μια γλυκόπικρη παράσταση.
Φέτος το καλοκαίρι, στην πρώτη ελληνική του παρουσίαση δέκα χρόνια μετά τη συγγραφή του, το έργο παραμένει τρομακτικά επίκαιρο. Οι μετακινήσεις πληθυσμών συνεχίζονται με τον ίδιο ρυθμό, οι κυβερνήσεις και η κοινωνία διακρίνουν άραγε τους «μετανάστες» σε πρόσφυγες, εκτοπισμένους, οικονομικούς μετανάστες ή μετανάστες πολέμου; Οι πόλεμοι, όπως και η κλιματική κρίση, αναδιαμορφώνουν τον παγκόσμιο χάρτη, ενώ το αίτημα της συνύπαρξης, της αλληλεγγύης και της αποδοχής παραμένει ανοιχτό και επιτακτικό — ακόμη και σε αυτήν, την ενωμένη Ευρώπη. Το «Θαύμα» (Miracolo) αποτελεί μια ανατριχιαστική επισήμανση ότι οι ανθρώπινες ιστορίες της προσφυγιάς, της μετανάστευσης, της αίτησης ασύλου, της αναζήτησης πατρίδας και του δικαιώματος στην αξιοπρέπεια εξακολουθούν να διαμορφώνουν το παρόν μας.
Η υπόθεση
Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από δύο αδέλφια νεκροθάφτες, οι οποίοι καλούνται να τελέσουν την ταφή ενός νεκρού μετανάστη. Όμως, στο νεκροταφείο έχουν απομείνει μόλις δύο κενές θέσεις, τις οποίες επιθυμούν να κρατήσουν για τους ίδιους. Βρίσκονται σε ένα αδιέξοδο που τους οδηγεί σε μια σειρά από παράλογες λύσεις και παράδοξες καταστάσεις.
Πώς, λοιπόν, θα απαλλαγούν από το πτώμα; Θα χρειαστεί ένα θαύμα.
Το έργο
Το έργο προέκυψε από το «Write 2016», τη γόνιμη δημιουργική φιλοξενία Ιταλών και Ευρωπαίων θεατρικών συγγραφέων στη μονή του Mandanici, στην επαρχία της Μεσσήνης στη Σικελία. Το πρώτο ανέβασμά του έγινε δύο χρόνια μετά, στις 10 Νοεμβρίου 2018, από την ομάδα «Sutta scupa» στη σκηνή του Zo για το AltreScene, το φεστιβάλ σύγχρονων παραστατικών τεχνών.
Στην Ελλάδα το «Miracolo» παρουσιάστηκε ένα χρόνο μετά, το 2019, η πρωτότυπη ιταλική παράσταση σε σκηνοθεσία του ίδιου του Giuseppe Massa, στο πλαίσιο του Italian Focus 2019. Το Italian Focus πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν και τεσσάρων ιταλικών θεατρικών φορέων, στο πλαίσιο του τριετούς ελληνοϊταλικού προγράμματος 2019–2021 και της πλατφόρμας Tempo Forte, με την υποστήριξη της Ιταλικής Πρεσβείας στην Ελλάδα.
Η παράσταση παρουσιάστηκε αρχικά στη Θεσσαλονίκη, στο Θέατρο Αμαλία, στις 28 Σεπτεμβρίου 2019, και στη συνέχεια στην Αθήνα, στο Θέατρο Τέχνης — Φρυνίχου, από 5 έως 7 Οκτωβρίου.
Η φετινή παράσταση
Η παράσταση θα παρουσιαστεί σε υπαίθριους χώρους, προσδοκώντας να μεταφέρει την ιστορία της εκεί όπου το ελληνικό τοπίο συναντά τη συλλογική μνήμη της Μεσογείου. Με βασικά σκηνικά στοιχεία ένα ποδήλατο και ένα φέρετρο, συνομιλεί με τις ακτές και τις περιοχές που βίωσαν τις μεγάλες μεταναστευτικές διαδρομές της τελευταίας δεκαετίας.
Επιπλέον νέοι σταθμοί θα ανακοινώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια της περιοδείας.
Μια συμπαραγωγή της Ν.Β. ΑΜΚΕ και του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας.
Η Κ.Ε.ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας επιχορηγείται με προγραμματική σύμβαση από το Υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και τον Δήμο Βέροιας.
Βιογραφικό σημείωμα Νικολέτας Φιλόσογλου
Απόφοιτη του Τμήματος Ευρωπαϊκού Πολιτισμού του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου και της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Παράθλαση της Μόνας Κιτσοπούλου στη Θεσσαλονίκη.
Από το 2009 και για δεκαέξι συνεχή χρόνια υπήρξε μόνιμη συνεργάτης του Βασίλη Παπαβασιλείου, σε όλο το εύρος της καλλιτεχνικής και πνευματικής του δραστηριότητας. Η συνεργασία τους περιέλαβε τη σκηνοθεσία και τη δραματουργία, τη διεύθυνση και εκτέλεση παραγωγής, καθώς και την οργάνωση και επιμέλεια του εκπαιδευτικού, εκδοτικού και ευρύτερου δημόσιου έργου του — από θεατρικές παραγωγές και ειδικές δράσεις έως σεμινάρια, διαλέξεις και εκδόσεις.
Επίσης, συνεργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη με τον Γιάννη Χουβαρδά στην «Ορέστεια» (Φεστιβάλ Επιδαύρου, 2016) και στους «Τρισευτυχισμένους» του Λαμπίς (Θέατρο Πορεία, 2017).
Σκηνοθέτησε το «Μισά-μισά» των Τζόρντι Σάντσεθ και Πεπ Αντόν Γκόμεθ στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας τον Φεβρουάριο του 2023 και, τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς, την παράσταση «Ένα ταξίδι με τον Στράβωνα», σε κείμενο της ίδιας, στον αρχαιολογικό χώρο των Αιγών («Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός»). Το 2025 σκηνοθέτησε στο ΚΘΒΕ το έργο «Γείτονες από πάνω» του Cesc Gay, το οποίο θα παρουσιαστεί τη θεατρική σεζόν 2026–2027 στο Θέατρο Πορεία.
Έχει συνεργαστεί με την Εθνική Λυρική Σκηνή, όπου σκηνοθέτησε για το πρόγραμμα «Νέοι της Όπερας» (2018) τις δύο μονόπρακτες όπερες «Suor Angelica» και «Il tabarro» από το «Τρίπτυχο» του Τζάκομο Πουτσίνι, στην Κεντρική Σκηνή του ΚΠΙΣΝ, καθώς και τους «Καπουλέτους και Μοντέκκους» του Βιντσέντζο Μπελίνι (2019).
Δίδαξε στο Τμήμα Σκηνοθεσίας της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου και έχει πραγματοποιήσει σεμινάρια στο Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν.
